Służebność przesyłu
MASZ NA DZIAŁCE SŁUP, LINIĘ LUB GAZOCIĄG?
Na wielu nieruchomościach znajdują się urządzenia przesyłowe należące do przedsiębiorstw energetycznych, gazowych lub innych operatorów infrastruktury.
Nie zawsze jednak właściciel wie, na jakiej podstawie przedsiębiorca korzysta z jego nieruchomości i czy sytuacja została prawidłowo uregulowana.
Warto sprawdzić, czy istnieje tytuł prawny do korzystania z gruntu, czy ustanowiono służebność przesyłu oraz czy właścicielowi może przysługiwać wynagrodzenie lub inne roszczenia.
Sprawdź swoją sytuację i dowiedz się, jakie mogą być dalsze możliwości działania.
ROSZCZENIA WŁAŚCICIELI NIERUCHOOŚCI WOBEC PRZEDSIEBIORCÓW PRZESYŁOWYCH
Masz na działce słup, linię energetyczną, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe?
Samo istnienie urządzenia na nieruchomości nie oznacza jeszcze, że sposób korzystania z gruntu jest prawidłowo uregulowany. Warto sprawdzić, na jakiej podstawie przedsiębiorca korzysta z Twojej nieruchomości – czy istnieje umowa, decyzja administracyjna, ustanowiona służebność lub inny tytuł prawny.
W zależności od sytuacji właściciel nieruchomości może mieć podstawy do dochodzenia różnych roszczeń, w tym wynagrodzenia związanego z ustanowieniem służebności przesyłu lub roszczeń dotyczących korzystania z nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego.
Możliwe jest również żądanie uregulowania sposobu korzystania z nieruchomości, a w określonych sytuacjach także inne roszczenia przewidziane przez przepisy prawa.
Dlatego warto najpierw sprawdzić stan prawny nieruchomości i historię znajdujących się na niej urządzeń.
PODSTAWY PRAWNE USTANOWIENIA I ISTOTA SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU
Służebność przesyłu pozwala przedsiębiorcy korzystać z cudzej nieruchomości w zakresie potrzebnym do korzystania z urządzeń przesyłowych.
Instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do Kodeksu cywilnego w 2008 roku. Zgodnie z art. 305¹ k.c. nieruchomość może zostać obciążona na rzecz przedsiębiorcy prawem do korzystania z niej w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem znajdujących się tam urządzeń.
Dla właściciela nieruchomości oznacza to, że warto ustalić zakres prawa przedsiębiorcy oraz ograniczenia związane z korzystaniem z gruntu.
Jeżeli służebność przesyłu jest konieczna do właściwego korzystania z urządzeń, właściciel nieruchomości może – w określonych warunkach – żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. ELI
Każda nieruchomość wymaga jednak indywidualnego sprawdzenia – szczególnie gdy urządzenia znajdują się na niej od wielu lat.
SPOSOBY POWSTANIA SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU
Służebność przesyłu może zostać ustanowiona w różny sposób. W praktyce znaczenie ma przede wszystkim to, jakie dokumenty dotyczące nieruchomości i urządzeń posiada właściciel oraz przedsiębiorca przesyłowy.
Jednym ze sposobów jest zawarcie umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą. W umowie określa się m.in. zakres korzystania z nieruchomości oraz warunki ustanowienia służebności, w tym wynagrodzenie.
Służebność przesyłu może zostać również ustanowiona na drodze sądowej, jeżeli spełnione są przesłanki określone w przepisach.
Przy starszych urządzeniach szczególnego znaczenia nabiera natomiast historia ich powstania, późniejsze zmiany oraz dokumenty dotyczące prawa przedsiębiorcy do korzystania z nieruchomości.
Dlatego sam wiek urządzenia nie powinien być jedynym kryterium oceny sytuacji.
WYNAGRODZENIE ZA USTANOWIENIE SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU
Ustanowienie służebności przesyłu może wiązać się z odpowiednim wynagrodzeniem dla właściciela nieruchomości.
Jego wysokość nie jest jednak z góry określona jedną stawką. Przy jej ustalaniu znaczenie mogą mieć m.in. rodzaj i zakres urządzeń przesyłowych, powierzchnia i sposób korzystania z nieruchomości, ograniczenia w korzystaniu z gruntu oraz wartość nieruchomości.
W przypadku ustanawiania służebności w drodze umowy wysokość wynagrodzenia ustalają strony. Jeżeli służebność jest ustanawiana przez sąd, wysokość odpowiedniego wynagrodzenia ustalana jest w ramach postępowania. ELI
Dlatego przed podjęciem decyzji warto ustalić, jaka jest sytuacja prawna nieruchomości i jakie znaczenie dla właściciela ma znajdująca się na niej infrastruktura przesyłowa.
WAŻNE ORZECZENIE TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO
Wyrok z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16
Trybunał Konstytucyjny odniósł się do kwestii nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa za okres sprzed wprowadzenia do Kodeksu cywilnego przepisów o służebności przesyłu.
3 SIERPNIA 2028 R. – WAŻNA DATA
3 sierpnia 2008 r. weszły w życie przepisy o służebności przesyłu. W 2028 r. minie 20 lat od ich wejścia w życie. W niektórych sprawach data ta może mieć znaczenie przy ocenie biegu terminu zasiedzenia. Nie oznacza to jednak automatycznego zasiedzenia każdej służebności – każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.
WAŻNE ORZECZENIE TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO
Wyrok z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16
Trybunał Konstytucyjny odniósł się do kwestii zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa w odniesieniu do okresu sprzed wprowadzenia do Kodeksu cywilnego przepisów o służebności przesyłu. Trybunał Konstytucyjny
3 SIERPNIA 2028 R. – WAŻNA DATA
3 sierpnia 2008 r. weszły w życie przepisy dotyczące służebności przesyłu. 3 sierpnia 2028 r. minie 20 lat od ich wejścia w życie. W określonych przypadkach może mieć to znaczenie przy ocenie biegu terminu zasiedzenia, jednak nie oznacza, że tego dnia automatycznie dochodzi do zasiedzenia każdej służebności.
Znaczenie mają m.in. data rozpoczęcia korzystania z nieruchomości, charakter posiadania, ciągłość korzystania, dokumenty oraz podstawa prawna korzystania z działki.
Masz na swojej nieruchomości słup, linię, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe? Sprawdź swoją sytuację, zanim podejmiesz dalsze decyzje.